Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η συμμετοχή του κ. Δ. Σαμαρά στο ITC 2025
Στη σημασία των ΣΔΙΤ ως εργαλείο υλοποίησης σύνθετων και βιώσιμων έργων υποδομής, αλλά και στα τροχοπέδη -όπως οι χρονικές καθυστερήσεις, λόγω μη ωριμότητας των έργων αυτών- που πρέπει να ξεπεραστούν προκειμένου να επιτευχθεί μια αποτελεσματική και εντός χρονοδιαγράμματος διαδικασία, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες», Δημήτρης Σαμαράς στο φετινό ITC 2025 – 8ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών.
Ο κ. Σαμαράς συμμετείχε στο fireside chat με θέμα «Ωρίμανση και υλοποίηση έργων και με ιδιωτική χρηματοδότηση – Η περίπτωση των ΣΔΙΤ»- μαζί με τον κ. Έλενο Καραΐνδρο, Πρόεδρο & CEO, της Μ-ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ του ΟΜΙΛΟΥ METLEN.
Διαβάστε κάτωθι τις απαντήσεις του κ. Σαμαρά:
ΕΡΩΤΗΣΗ: Κ. Σαμαρά, είναι τελικά τα ΣΔΙΤ ένα σύγχρονο και χρήσιμο εργαλείο για την υλοποίηση σημαντικών έργων υποδομής στη χώρα μας; Και εσείς, με την εμπειρία της «Σαμαράς & Συνεργάτες ΑΕ – Σύμβουλοι Μηχανικοί» ως τεχνικοί σύμβουλοι, που εντοπίζετε, ότι δημιουργούνται τα κυριότερα θέματα που ενδεχόμενα καθυστερούν την εξέλιξη της όλης διαδικασίας ;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:
Αγαπητοί συνομιλητές και εκλεκτοί προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι,
καλημέρα και από εμένα.
Κ. Παλιαλέξη θα ήθελα αρχικά να συγχαρώ τον κ. Καραγιάννη, τον κ. Φωτεινό και όλους τους συντελεστές για την άψογη διοργάνωση και του φετινού Συνεδρίου Υποδομών & Μεταφορών, που έχει γίνει πλέον θεσμός, αλλά και να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση να συμμετέχω, εκπροσωπώντας τον όμιλο Σαμαρά & Συνεργάτες, σ΄ αυτή τη θεματική ενότητα με τον εξαίρετο κ. Καραϊνδρο.
Είναι αλήθεια, ότι η υλοποίηση έργων υποδομής μέσω ΣΔΙΤ είναι ένας σύγχρονος και ευέλικτος τρόπος που προωθεί τη συνεργασία του Δημοσίου με τον Ιδιωτικό Τομέα, και έχει σημαντικά πλεονεκτήματα.
Η Σαμαράς & Συνεργάτες ΑΕ – Σύμβουλοι Μηχανικοί, έχει αναλάβει, μέσα από διαγωνιστικές διαδικασίες, ρόλο Τεχνικού Συμβούλου, Project Manager, Ανεξάρτητου Μηχανικού, αλλά και Μελετητή ή Επιβλέποντα σε σημαντικά έργα υποδομής μέσω ΣΔΙΤ, συνεργαζόμενη με αρκετά υπουργεία, τη μονάδα ΣΔΙΤ, την EBRD, καθώς και με πολλούς δημόσιους φορείς, όπως και με τους μεγαλύτερους κατασκευαστικούς ομίλους της χώρας.
Ως εκ τούτου, το παραπάνω σύγχρονο εργαλείο ανάπτυξης κρίσιμων υποδομών στη χώρα μας, μέσω ΣΔΙΤ, το γνωρίζουμε αρκετά καλά.
Μέσω των ΣΔΙΤ, αξιοποιούνται ιδιωτικά κεφάλαια, για την υλοποίηση σημαντικών έργων υποδομής.
Μάλιστα, στα Ανταποδοτικά ΣΔΙΤ, όπου ο ιδιωτικός φορέας αποπληρώνεται μέσω της εκμετάλλευσης του έργου, δεν επιβαρύνεται το ΠΔΕ και ο κρατικός προϋπολογισμός, συνεπώς θα πρέπει να ενισχύσουμε τα ανταποδοτικά ΣΔΙΤ, για να κάνουμε περισσότερα έργα υποδομής στη χώρα μας.
Υπάρχουν, βέβαια και τα Κοινωνικά ΣΔΙΤ, όπου ο ιδιωτικός φορέας αποπληρώνεται από το Δημόσιο, μέσω πληρωμών διαθεσιμότητας σε βάθος χρόνου από το ΠΔΕ, οπότε απαιτούν πιο προσεκτική επιλογή λόγω των περιορισμένων πόρων του ΠΔΕ.
Έχει ήδη αποδειχθεί έμπρακτα, ότι ο θεσμός των ΣΔΙΤ, αποτελεί, ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υλοποίησης έργων, που επιτυγχάνει, τη βέλτιστη κατανομή κινδύνων, μεταξύ, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και γίνεται κατανοητό ότι, όταν το επιχειρηματικό ρίσκο επιμερίζεται σωστά ανάμεσα στο κράτος και στον ιδιώτη, η δημόσια δαπάνη δεν προσμετράται ούτε στο δημόσιο έλλειμα ούτε στο χρέος.
Καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας των έργων ΣΔΙΤ, είναι η επιτάχυνση του χρόνου δημοπράτησης, και αξίζει να τονίσουμε ότι, η Ελλάδα κατετάγη 2η παγκοσμίως, ανάμεσα σε 140 χώρες στον τομέα των «Βέλτιστων Διαγωνιστικών Διαδικασιών σε έργα ΣΔΙΤ», σύμφωνα με την Έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για τα ΣΔΙΤ, καθώς επίσης και ότι, πολλά έργα ΣΔΙΤ έχουν αποσπάσει διεθνείς διακρίσεις.
Σημαντική είναι και η συμβολή του ανταγωνιστικού διαλόγου, ο οποίος με τη συμμετοχή κάθε υποψηφίου αναδόχου συμβάλει αφενός στη διαμόρφωση των τελικών τεχνικών προδιαγραφών που βελτιώνουν την ποιότητα του έργου, αλλά και στη μείωση των ενστάσεων και προσφυγών, άρα και στη βελτίωση του χρόνου ολοκλήρωσής της διαγωνιστικής διαδικασίας.
Επίσης, επειδή ο ιδιωτικός φορέας αναλαμβάνει τη συντήρηση για πάρα πολλά χρόνια, τα έργα μέσω ΣΔΙΤ κατασκευάζονται πιο ποιοτικά, ώστε να έχουν χαμηλότερο κόστος συντήρησης.
Γι’ αυτό σημαντικά έργα υποδομής, όπως, αυτοκινητόδρομοι, κτιριακά έργα, περιβαλλοντικά (διαχείριση απορριμμάτων) και αρδευτικά έργα, όπως το πρόγραμμα ΥΔΩΡ 2-0 κλπ, υλοποιούνται με ΣΔΙΤ.
Ας δούμε όμως και ορισμένα προβλήματα που έχουμε εντοπίσει.
Είναι αλήθεια, έχοντας πλέον αρκετή εμπειρία από τη συμμετοχή μας σε πολλά έργα ΣΔΙΤ, μπορούμε να πούμε ότι πράγματι παρατηρούνται κάποιες χρονικές καθυστερήσεις, όπως πολύ σωστά ανέφερε και ο κ. Καραϊνδρος, που όμως δεν οφείλονται στον θεσμό των ΣΔΙΤ αλλά κυρίως στις χρονοβόρες διαδικασίες ωρίμανσης των έργων.
Αλλά ας εξετάσουμε μαζί τι ακριβώς συμβαίνει.
- Προβλήματα με τους προϋπολογισμούς των έργων :
Στα ΣΔΙΤ δεν επιτρέπεται η αναμόρφωση του αρχικού προϋπολογισμού του έργου και πολλές φορές ο αρχικός προϋπολογισμός «κλειδώνει» στηριζόμενος σε ελλιπή ή τεχνικά στοιχεία. Καθώς το έργο ωριμάζει, που μπορεί να μεσολαβήσουν και 1-2 χρόνια, αλλάζουν οι απαιτήσεις και τα κόστη, και προκύπτουν αποκλίσεις, γεγονός που οδηγεί είτε σε επανεξέταση χρηματοοικονομικού μοντέλου είτε στην αναγκαστική μείωση του φυσικού αντικειμένου, με συνέπειες στην αξία του έργου.
2.Προβλήματα που ανακύπτουν από τις διαδικασίες ωρίμανσης του
έργου.
Ενδεικτικά θα αναφέρω τα εξής :
α. Τα ανεπαρκή αρχικά τεχνικά στοιχεία και μελέτες που διαθέτει η εκάστοτε αναθέτουσα αρχή, οδηγούν τελικά στην ανάγκη πρόσθετων μελετών και εγκρίσεων, που επιμηκύνουν τη φάση της ωρίμανσης και καθυστερούν τη διαγωνιστική διαδικασία.
β. Οι Συχνές αλλαγές στη νομοθεσία και στο θεσμικό πλαίσιο επηρεάζουν την εξέλιξη των έργων. Αναφέρω χαρακτηριστικά το παράδειγμα του νέου κυβερνητικού πάρκου στην ΠΥΡΚΑΛ, όπου η αλλαγή της ερμηνείας του συντελεστή δόμησης μετά την απόφαση του ΣτΕ που ουσιαστικά ακύρωσε τις διατάξεις του ΝΟΚ υποχρέωσε την πλήρη αναπροσαρμογή των αρχιτεκτονικών προμελετών.
γ. Η εκπόνηση Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (Ε.Π.Σ). που απαιτούνται σε περιπτώσεις σύνθετων έργων που γίνονται κυρίως σε εκτός σχεδίου περιοχές ή σε πολεοδομικά αρρύθμιστες περιοχές, όπως π.χ. στις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ή στο κυβερνητικό πάρκο της ΠΥΡΚΑΛ. , διαδικασία που απαιτεί Προεδρικό Διάταγμα και μπορεί να διαρκέσει 1,5 έως και 2 χρόνια.
δ. Η Επικαιροποίηση ΑΕΠΟ απαιτείται και στα ΣΔΙΤ, πριν την υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο και γνωρίζουμε όλοι μας ότι η εκπόνηση της ΜΠΕ Α1 ή ακόμη και Α2 κατηγορίας και η διαδικασία έγκρισής της είναι δαιδαλώδης και χρονοβόρα, απαιτώντας ελάχιστο χρόνο 6-12 μήνες.
Συνεπώς, οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στο θεσμό των ΣΔΙΤ, αλλά σε χρόνιες διοικητικές και θεσμικές παθογένειες που επηρεάζουν την ωρίμανση όλων των μεγάλων έργων.
Έτσι,η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας, είναι να επιταχύνουμε τη φάση της ωρίμανσης, εξασφαλίζοντας σωστή τεχνική υποστήριξη για μελέτες, και ρεαλιστικούς προϋπολογισμούς, να απλοποιήσουμε όπου γίνεται το θεσμικό πλαίσιο και, κυρίως, να κρατήσουμε ζωντανό το πνεύμα συνεργασίας μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, που είναι και το βασικό πλεονέκτημα των ΣΔΙΤ.
Σας ευχαριστώ.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Κ. Σαμαρά, μιλήσαμε για καθυστερήσεις και τροχοπέδη στη διαδικασία ολοκλήρωσης μιας σύμβασης ΣΔΙΤ, ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος και η συμβολή του Τεχνικού Συμβούλου προκειμένου αυτά να ξεπεραστούν, πώς εσείς συμβάλετε στην ολοκλήρωση καλών και ποιοτικών έργων για τον πολίτη και την χώρα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:
Κ. Παλιαλέξη, γενικά με ΣΔΙΤ υλοποιούνται μεγάλα, σύνθετα και σημαντικά έργα. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκα και πριν, δυστυχώς οι διαδικασίες ωρίμανσης έργων, παραμένουν σύνθετες και χρονοβόρες, παρά τις όποιες προσπάθειες έχουν γίνει για απλοποίηση και συντόμευση των διαδικασιών εγκρίσεων και αδειοδοτήσεων.
Συνεπώς, καθίσταται πιο κρίσιμος και πιο σημαντικός ο ρόλος των τεχνικών συμβούλων, που όπως αναφέραμε, είναι πιο απαραίτητος στα έργα ΣΔΙΤ, που καλούνται να ωριμάσουν πιο γρήγορα από τα έργα που υλοποιούνται ως κλασικά δημόσια έργα.
Εμείς ως «Σαμαράς & Συνεργάτες ΑΕ- Σύμβουλοι Μηχανικοί», αυτήν την περίοδο συμμετέχουμε ως Τεχνικοί Σύμβουλοι στην ωρίμανση αρκετών έργων ΣΔΙΤ, συμβάλλοντας στην ταχύτερη ολοκλήρωση των διαγωνισμών. Πώς το πετυχαίνουμε αυτό;
- Αντιμετωπίζουμε ολιστικά το κάθε έργο . Η εταιρεία μας σήμερα έχει πάνω από 450in house μηχανικούς, όλων των ειδικοτήτων, και λειτουργούμε με τη λογική του one stop shop, διαθέτοντας τεράστια εμπειρία και τεχνογνωσία 30 και πλέον ετών και έχοντας άριστη γνώση του δαιδαλώδους και σύνθετου θεσμικού πλαισίου για εκπόνηση μελετών και την αδειοδότηση σύνθετων έργων.
Συνεπώς, για κάθε ένα έργο, καταρτίζουμε έναν οδικό χάρτη, εντοπίζοντας τις απαιτήσεις, σε μελέτες, εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις, από την αρχή μέχρι τέλους του έργου, προβλέποντας οτιδήποτε μπορεί να απαιτηθεί και περιορίζοντας έτσι τυχόν καθυστερήσεις.
- Εκτιμούμε τον βαθμό ωρίμανσης του κάθε έργου και εντοπίζουμε έγκαιρα τις σχετικές ελλείψεις ή λάθη, αλλά και τις απαραίτητες υποστηρικτικές μελέτες που πρέπει να εκπονηθούν, έτσι ώστε οι υποψήφιοι ανάδοχοι να έχουν πλήρη γνώση των απαιτήσεων και των ιδιαίτερων αναγκών του έργου.
Θέτουμε τις απαιτήσεις, σε είδος και περιεχόμενο μελετών, και με την έγκαιρη έναρξη της εκπόνησής τους, αποφεύγονται τυχόν καθυστερήσεις ολοκλήρωσης του διαγωνισμού.
Θα αναφερθώ σε συγκεκριμένο παράδειγμα που αφορά τον Α/Δ Θες/νίκης- Έδεσσας, ως έργο ΣΔΙΤ, με Π/Υ 400εκ. € περίπου, όπου είμαστε τεχνικοί σύμβουλοι για λογαριασμό του Υπουργείου Υποδομών.
Όταν παραλάβαμε τη χάραξη και κάποιες αρχικές προμελέτες από την αναθέτουσα αρχή, κάναμε ενδελεχή έρευνα σε όλα τα χαρακτηριστικά του έργου και διαπιστώσαμε ότι σχεδόν κάτω, τόσο από τον νέο Α/Δ, όσο τους S/R αυτού, διέρχεται ο κεντρικός αγωγός της ΕΥΑΘ, που υδροδοτεί τη Θεσ/νικη, ο οποίος δεν είχε ληφθεί υπόψη στις προμελέτες. Έτσι, άμεσα προβήκαμε στις αναγκαίες τροποποιήσεις, ώστε να μην δημιουργηθούν τεράστια προβλήματα και καθυστερήσεις στο μέλλον.
Επίσης, άλλο ένα παράδειγμα αφορά το fly over στη Θεσ/νικη, και παρότι δεν είμασταν εμείς οι αρχικοί μελετητές, κληθήκαμε και ανταποκριθήκαμε άμεσα και έξυπνα, εκπονώντας νέα ΜΠΕ και χειριστήκαμε επιτυχώς όλη την διαδικασία της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ένεκα προσφυγής που είχε γίνει στο ΣΤΕ, οπότε εκδόθηκε νέα ΑΕΠΟ για το έργο. Το αποτέλεσμα ήταν, να απορριφθεί η προσφυγή από το ΣΤΕ, και το έργο πλέον, να έχει ισχυρή περιβαλλοντική αδειοδότηση και να κατασκευάζεται απρόσκοπτα και ταχύτατα.
- Καθώς συμμετέχουμε ενεργά σε όλα τα στάδια του ανταγωνιστικού διαλόγου, μπορούμε να εκτιμήσουμε και να αξιολογήσουμε τις προτάσεις των υποψηφίων αναδόχων, και να προτείνουμε στην Αναθέτουσα Αρχή, τις βέλτιστες λύσεις για το έργο.
- Με την συνεχή συνεργασία μας με τον Νομικό, και Χρηματοοικονομικό σύμβουλο του έργου, ενημερώνουμε άμεσα για οποιαδήποτε αλλαγή υπάρχει στο φυσικό – τεχνικό αντικείμενο και συνεισφέρουμε στην άμεση τροποποίηση των σχετικών τευχών δημοπράτησης επισπεύδοντας τελικά τις διαδικασίες.
Κλείνοντας, θα έλεγα, επίσης, ότι οι μεγάλες ελληνικές μελετητικές και συμβουλευτικές εταιρείες, επειδή γνωρίζουν πολύ καλύτερα, το ισχύον, ελληνικό, θεσμικό πλαίσιο, εφόσον μπορούν και έχουν ολιστική προσέγγιση, αντιμετωπίζουν πιο σφαιρικά το κάθε ένα έργο και αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να προβλέπουν και να αντιμετωπίζουν καλύτερα τις όποιες καθυστερήσεις μπορεί να προκύψουν, ώστε τα έργα αυτά να ωριμάζουν γρηγορότερα, τηρώντας, πάντα τα κριτήρια της βιωσιμότητας και αειφορίας, τόσο κατά την υλοποίηση όσο και κατά τη λειτουργία τους, καθιστώντας τα ΣΔΙΤ ένα εξαιρετικό εργαλείο υλοποίησης κρίσιμων και σημαντικών έργων υποδομής στη χώρα μας.
Σας ευχαριστώ πολύ
